Psikoloji Destek Merkezi Ψ ψ 𝜓

Psikoloji Almanak - 2026 Yayında - Ücretsiz İncele -
Ana Sayfa
antidepresan

Major Depresif Bozukluk: Belirtiler, DSM-5 Tanı, BDT Tedavisi, İntihar Riski [Almanac 2026]

Major Depresif Bozukluk DSM-5 tanı kriterleri, 9 belirti, BDT tedavisi, ilaç seçenekleri, intihar riski. Psikoloji Almanac 2026 Cilt 2.7

60 Saniye Özet: Major Depresyon Nedir?

Major Depresif Bozukluk = En az 2 hafta süren çökkün duygudurum + ilgi kaybı + 5 belirti. Beyinde serotonin, norepinefrin, dopamin düşer. Altın standart tedavi: BDT 16-20 seans + SSRI ilaç. İntihar riski varsa 112 ara. DSM-5 tanı, NICE kılavuz, Beck Depresyon Ölçeği ile ölçülür.

ACİL: İntihar düşüncen varsa YALNIZ KALMA. 112 Acil Çağrı | 183 Sosyal Destek | 155 Polis İmdat
Bu yazı teşhis koymaz. Klinik Psikolog + Psikiyatriste git.
Major Depresif Bozukluk: Belirtiler, DSM-5 Tanı, BDT Tedavisi, İntihar Riski [Almanac 2026]
İçindekiler:
  1. Depresyon Nedir? Hüzün vs Klinik Depresyon
  2. DSM-5 Tanı Kriterleri: 9 Belirti + 2 Hafta Kuralı
  3. Türleri: Melankolik, Atipik, Psikotik, Mevsimsel
  4. Nedenleri: Genetik, Beyin Kimyası, Travma, Düşünce
  5. BDT Protokolü: 16 Seans Adım Adım
  6. İlaç Rehberi: SSRI, SNRI, Yan Etki, Bırakma
  7. İntihar Riski: 6 Soru + Güvenlik Planı
  8. Vaka: 34 Yaş, İş Kaybı, BDT + Sertralin
  9. SSS: 20 Soru

1. Depresyon Nedir? Hüzün vs Klinik Depresyon

Hüzün: Sebebi belli. Sevdiğin öldü, iş kaybettin. Ağlarsın, 2-3 hafta sürer, azalır. İşe gidersin, gülebilirsin.

Klinik Depresyon: Sebep yok veya sebep bitti ama geçmiyor. 2 hafta+ her gün çökkün. İş, ilişki bozuldu. Beyin kimyası değişti. İrade değil, hastalık.

Normal HüzünMajor Depresyon
SüreGünler-haftalar2 hafta+, aylar, yıllar
ŞiddetDalgalı, gülebilirsinSabit, hiçbir şey zevk vermez
İşlevsellikİşe gidersinİşe gidemezsin, yataktan kalkamazsın
BedenUyku hafif bozulurUyuyamaz/aşırı uyur, iştah yok/aşırı
Düşünce"Üzgünüm""Değersizim, ölsem kurtulurum"
DSÖ 2023: Depresyon dünya genelinde yeti yitiminin 1. nedeni. Türkiye’de 9 milyon kişi. %60’ı tedavi almıyor.

2. DSM-5 Tanı Kriterleri: 9 Belirtiden 5’i + 2 Hafta

Tanı için A kriteri: En az 5 belirti, 2 hafta boyunca her gün, günün çoğu. 1 veya 2 mutlaka olmalı.

9 Belirti:

  1. Çökkün duygudurum: Üzgün, boş, umutsuz. Kendin veya başkası fark eder.
  2. İlgi/zevk kaybı: Hobiler, seks, yemek. "Hiçbir şeyden zevk almıyorum."
  3. Kilo/iştah: Ayda %5+ kilo kaybı/artışı. İştah yok veya aşırı yeme.
  4. Uyku: Uykusuzluk veya aşırı uyku. Sabah 4’te uyanma tipik.
  5. Psikomotor: Ajitasyon: Yerinde duramama. Retardasyon: Yavaş konuşma, hareket.
  6. Yorgunluk: Enerji yok. "Pil bitti." Küçük iş dağ gibi.
  7. Değersizlik/suçluluk: "Ben yüküm, işe yaramazım." Aşırı, mantıksız suçluluk.
  8. Konsantrasyon: Düşünememe, karar verememe. Kitap 1 sayfa okuyamaz.
  9. Ölüm düşüncesi: Tekrarlayan ölüm fikri, intihar planı/girişimi.
B Kriteri: İş, sosyal, okul işlevi bozuldu mu? Bozuldysa depresyon. Bozulmadıysa "subklinik".

Beck Depresyon Ölçeği – Kendin Test Et

21 soru, 0-3 puan. 0-13: Minimal. 14-19: Hafif. 20-28: Orta. 29-63: Şiddetli. 20+ ise uzmana git.

3. Türleri: 5 Alt Tip

TipÖzellikTedavi Farkı
MelankolikSabah kötü, akşam iyi. Suçluluk ağır. Kilo kaybı.İlaç şart. BDT + SSRI.
Atipikİyi habere sevinir. Aşırı uyku, yeme. Reddedilme duyarlılığı.MAOİ veya CBT.
PsikotikSanrı: "Çürüyorum". Halüsinasyon: Ses.Antipsikotik + Antidepresan. Hastane.
MevsimselKış başlar, yaz biter. Karbonhidrat aşerme.Işık tedavisi 10.000 lux, 30 dk sabah.
PeripartumDoğum sonrası 4 hafta. Bebek reddi riski.Emzirme uyumlu SSRI. Acil.

4. Nedenleri: Beyin + Gen + Düşünce

1. Biyolojik: Monoamin Hipotezi

Serotonin, norepinefrin, dopamin düşer. Hipokampus %10 küçülür. Kortizol yüksek = Beyin hücre öldürür.

2. Genetik: %40

Anne/baba depresyonsa risk 3 kat. Gen: 5-HTTLPR kısa alel.

3. Psikolojik: Beck’in Bilişsel Üçlüsü

Ben: "Değersizim." Dünya: "Zalim." Gelecek: "Umutsuz." Bu 3 inanç otomatik düşünce üretir.

4. Sosyal: Tetikleyiciler

Kayıp, boşanma, işsizlik, yalnızlık, çocukluk travması. Stres bardağı taşırır.

5. BDT Protokolü: 16-20 Seans Altın Standart

NICE 2022: Hafif-orta depresyon 1. basamak: BDT. Şiddetli: BDT + İlaç.

SeansOdakTeknikEv Ödevi
1-2PsikoeğitimDepresyon döngüsü çizAktivite günlüğü
3-4Davranış AktivasyonZevk/ustalık 0-10Günde 1 keyifli iş
5-8Bilişsel Yeniden YapılandırmaDüşünce kaydı: Olay-Düşünce-Duygu-DavranışGünde 3 otomatik düşünce yakala
9-12Derin İnançAşağı ok: "Değersizim" şemasını çürütDavranış deneyi
13-16Nüks ÖnlemeTetikleyici haritasıGelecek planı yaz
Vaka: Ayşe, 34, muhasebe. İş kaybı sonrası 3 aydır yataktan çıkamıyor. Beck 32. Otomatik düşünce: "Kimse beni işe almaz." BDT 16 seans: Davranış aktivasyon: Günde 10 dk yürüyüş → 30 dk. Düşünce kaydı: "Kimse" → "2 görüşme oldu". 16. seans Beck 9. İşe girdi.

6. İlaç Rehberi: SSRI, SNRI, Ne Zaman?

Kural: Hafif: BDT tek başına. Orta: BDT veya ilaç. Şiddetli/Psikotik/İntihar: İlaç + BDT şart.

İlaçTipBaşlangıçYaygın Yan EtkiNot
SertralinSSRI25-50 mgMide bulantısı 1 haftaEn güvenli. Gebelik B.
EssitalopramSSRI10 mgUykusuzlukAnksiyeteye de iyi.
VenlafaksinSNRI75 mgTerleme, tansiyonEnerji verir. Melankolik.
BupropionNDRI150 mgUykusuzlukKilo aldırmaz. Cinsellik bozmaz.
3 Kural: 1. Etki 4-6 hafta. 2. Birden bırakma: Bırakma sendromu. 3. Alkol yasak: Beyin çorba olur.

7. İntihar Riski: 6 Soru + Güvenlik Planı

Yüksek Risk: Plan + Araç + Niyet var. Yalnız bırakma. 112 ara. Acile git.

6 Soru – Columbia Protokolü

  1. Ölme düşüncesi? Pasif mi aktif mi?
  2. Yöntem düşündün mü? İlaç, ası?
  3. Plan yaptın mı? Tarih, not?
  4. Araca erişim? Evde ilaç/silah var mı?
  5. Daha önce girişim? Ne zaman?
  6. Koruyucu faktör? Çocuk, inanç, evcil hayvan?

Güvenlik Planı – Stanley-Brown 6 Adım

1. Uyarı: Uykusuzluk, içe kapanma. 2. Baş Etme: Duş, yürüyüş. 3. Dikkat Dağıt: Arkadaş ara. 4. Kişi: Ayşe 05xx. 5. Profesyonel: 112, 183. 6. Ortam: İlaçları kilitle.

8. Vaka: BDT + Sertralin Başarısı

Danışan: Mehmet, 42, mühendis. Boşanma sonrası 6 aydır depresyon. Beck 38. İntihar planı yok ama "Keşke uyusam uyanmasam" diyor.

Plan: Sertralin 50 mg + BDT 20 seans. İlk 4 seans davranış aktivasyon: Günde 5000 adım. 5-12. seans bilişsel: "Başarısızım" şeması → Davranış deneyi: CV yolla. 2 görüşme. 13-20: Nüks önleme.

Sonuç: 20. seans Beck 11. İşe girdi. İlaç 1 yıl devam, sonra yavaş bırak.

9. SSS: 20 Soru

1. Depresyon ilaçsız geçer mi?

Hafif: Evet, BDT + spor + uyku. Orta/Şiddetli: Hayır. Beyin kimyası bozuldu, ilaç gerekir. NICE Kılavuz.

2. Antidepresan ömür boyu mu?

Hayır. İlk atak: 6-12 ay. Tekrarlayan: 2-5 yıl. Doktorla yavaş bırak.

3. Spor ilaç kadar etkili mi?

Hafif-orta: Evet. Lancet 2018: Hafta 3 gün 45 dk tempolu yürüyüş = SSRI. Şiddetli: Yetmez.

4. Depresyondayım ama ağlayamıyorum. Normal mi?

Evet. "Duygu yokluğu" melankolik tip. Ağlayamamak = Daha ağır. İlaç gerekir.

5. İntihar düşüncesi geldi, ne yapacağım?

1. Yalnız kalma. 2. Güvenli kişiyi ara. 3. 112. 4. Acile git. Düşünce = Beyin yanılgısı. Geçer.

6. Eşim depresyonda, nasıl yardım ederim?

1. Yargılama: "Tembel değilsin, hastasın." 2. Pratik: Yemek, randevu al. 3. Terapiye götür. 4. Kendine de destek al: Tükenirsin.

ÖZET: 5 Adım Depresyon Protokolü

  1. Tanı: 2 hafta 5 belirti + işlev kaybı → Psikiyatri.
  2. Hafif: BDT 16 seans. Spor, uyku, güneş.
  3. Orta: BDT + SSRI 6 ay.
  4. Şiddetli: İlaç hemen + BDT. İntihar varsa hastane.
  5. Nüks Önleme: Tetikleyici listesi + idame BDT ayda 1.
Kanıt Düzeyi: NICE NG222 2022, APA Practice Guideline 2019, Lancet 2022. BDT etki d=0.9. SSRI d=0.7. Kombine d=1.2.
Psikoloji Almanac 2026 – Cilt 2.1
Bu yazı eğitim amaçlıdır. Tanı/tedavi yerine geçmez. Klinik Psikolog + Psikiyatrist değerlendirmesi şarttır.
© 2026 Psikoloji Destek Merkezi | Acil: 112 | 183 | www.psikolojidestekmerkezi.blogspot.com

Psikoloji Almanak: Tüm Ciltler ve Yazılar

Merak ettiğin konuya tek tıkla ulaş. Ciltlere tıkla, yazıları gör.

Cilt 1: Temel Kavramlar
  1. Uzman Psikolog vs Klinik Psikolog vs Psikiyatrist
  2. Psikolojinin Alt Dalları Nelerdir?
  3. Psikoterapi Nedir, Türleri, Etik İlkeler
  4. Ruh Sağlığı Meslekleri
Cilt 2: Tanı Rehberi
  1. Major Depresif Bozukluk
  2. Anksiyete Bozuklukları, Panik Atak
  3. Obsesif Kompulsif Bozukluk
  4. Travma Sonrası Stres Bozukluğu
  5. Bipolar Bozukluk: Mani, Hipomani
  6. Şizofreni Spektrumu
Cilt 3: Terapi Modelleri
  1. Bilişsel Davranışçı Terapi
  2. EMDR Terapi Nedir, Nasıl Çalışır?
  3. Şema Terapi: 18 Uyumsuz Şema
  4. ACT Terapi: Kabul ve Kararlılık
  5. Psikodinamik Terapi
  6. Aile ve Çift Terapisi
Cilt 4: İleri Teknikler
  1. Mindfulness Temelli Terapiler
  2. DBT Terapi: Diyalektik Davranış
  3. CFT Terapi: Şefkat Odaklı
  4. Nörofeedback Nedir?
  5. Sanat Terapisi: Müzik, Dans, Hareket
  6. Psikiyatrik İlaçlar Rehberi
Cilt 5: Özel Alanlar
  1. Gottman Çift Terapisi: 4 Atlı
  2. Çocuk/Ergen Terapisi: Oyun Terapisi
  3. Bağımlılık Tedavisi
  4. Uyku Bozuklukları: İnsomnia, CBT-I
  5. Yeme Bozuklukları
  6. Nöroçeşitlilik: DEHB, Otizm
Cilt 6: Etik ve Kriz
  1. Travma ve TSSB: EMDR, PE
  2. Terapi Etiği: Sınır İhlali, Mahremiyet
  3. Psikolog Nasıl Seçilir: 5 Kırmızı Bayrak
  4. Terapi Sözlüğü A-Z: 100 Terim
  5. Kriz Anında: İntihar, Panik, Güvenlik Planı
  6. Psikoloji Mitleri: Bilimle Çürütme
Cilt 7: Toplum ve Gelecek
  1. Dijital Ruh Sağlığı 2026
  2. İklim Psikolojisi: Eko-Anksiyete
  3. İş Psikolojisi: 4 Gün Çalışma
  4. Göç ve Kolektif Travma
  5. Yapay Zeka ve Bilinç: AI Terapist
  6. Pozitif Psikoloji 3.0
Cilt 8: Kendin Yap PDF Araçlar
  1. Kendi Kendine BDT Çalışma Kağıtları
  2. 5 Dakika Nefes Protokolleri
  3. Gottman İlişki Kontrol Listesi
  4. Çocuklar İçin Duygu Çarkı
  5. Vagus Siniri Egzersizleri
  6. EMDR Kendi Kendine Uygulama
  7. Uyku Günlüğü ve Kısıtlama
  8. Öfke Buzdağı Protokolü
  9. İlişki Bakım Takvimi
  10. Onaylı Meditasyon Metinleri
  11. İntihar Düşüncesi Kriz Planı
  12. Çocuklar İçin Duygu Kartları
  13. Cilt 8 PDF Merkezi
  14. 30 Gün İlişki Challenge
Cilt 9: Tanı ve DSM
  1. Travma Nedir: DSM-5 Tanı Kriterleri
-->